Wykrywanie nadużyć i oszustw finansowo-księgowych
Audyt śledczy (forensic audit) to ukierunkowane badanie nieprawidłowości finansowych i operacyjnych, prowadzone z wykorzystaniem kompetencji rachunkowych, analitycznych i śledczych. Jego celem jest rzetelna identyfikacja i wyjaśnienie potencjalnych nadużyć, oszustw oraz naruszeń zasad gospodarowania środkami, ustalenie ich skali i odpowiedzialności oraz właściwe zabezpieczenie materiału dowodowego. Na tej podstawie przedstawiamy konkretne działania naprawcze i wzmocnienia kontroli, które ograniczają ryzyko powtórzeń.
Dla kogo
- spółki prawa handlowego, grupy kapitałowe,
- jednostki sektora publicznego (JST, jednostki budżetowe, SP ZOZ),
- instytucje realizujące projekty finansowane ze środków publicznych lub unijnych,
- organizacje, w których pojawiły się sygnały ostrzegawcze lub spory gospodarcze.
Kiedy warto zlecić (sygnały ostrzegawcze)
- rozbieżności w sprawozdaniach lub raportach zarządczych,
- nieuzasadnione korekty, niestandardowe płatności, obchodzenie limitów,
- konflikty interesów, nadużycie uprawnień, zakupy „pod dostawcę”,
- sygnały od sygnalistów (anonimowe lub jawne),
- spory gospodarcze, w których potrzebne są rzetelne ustalenia i dokumenty dowodowe.
Zakres usług audytu śledczego
- Oszustwa finansowe i księgowe – identyfikacja manipulacji zapisami, zafałszowań, fikcyjnych kosztów i przychodów, „krążenia” środków.
- Naruszenia zasad uczciwości – korupcja, konflikt interesów, nadużycie stanowiska, nieetyczne praktyki zakupowe.
- Przeciwdziałanie praniu pieniędzy – analiza schematów i przepływów pod kątem nietypowych wzorców.
- Spory gospodarcze – ustalenia faktyczne i dokumentacja finansowa na potrzeby negocjacji, arbitrażu lub postępowań.
- Eksploracja danych (data mining) – testy anomalii i wzorców w dużych zbiorach danych księgowych i operacyjnych.
- Informatyka śledcza (opcjonalnie) – analiza nośników, logów, korespondencji i uprawnień systemowych.
Jak pracujemy
1. Rozpoznajemy i planujemy
- Ustalamy cel audytu śledczego, hipotezy badawcze i oczekiwany rezultat.
- Podpisujemy klauzulę poufności (NDA), wyznaczamy osoby kontaktowe i zakres uprawnień.
- Ustalamy harmonogram, listę źródeł danych oraz zasady dostępu i retencji informacji.
2. Zabezpieczamy materiał dowodowy
- Tworzymy niezmienne kopie danych i dokumentów.
- Prowadzimy łańcuch zabezpieczenia dowodów: kto, kiedy, z jakiego źródła i w jakim celu pozyskał materiał.
- Minimalizujemy zakres danych wrażliwych; działamy zgodnie z RODO i wewnętrznymi regulacjami.
3. Zbieramy dane
- Pobieramy eksporty z systemów finansowo-księgowych i operacyjnych (sprzedaż, zakupy, magazyn, HR/płace, rejestry zamówień).
- Gromadzimy umowy, aneksy, protokoły odbioru, korespondencję służbową, rejestry uprawnień i logi systemowe.
- Weryfikujemy kompletność i integralność: uzgodnienia z księgą główną, potwierdzenia sald, zgodność numeracji.
4. Analizujemy
- Uruchamiamy testy wykrywające anomalie i wzorce nadużyć (duplikaty, dzielenie faktur, nietypowe kwoty i daty, transakcje poza standardowym rytmem).
- Stosujemy porównania międzyokresowe i krzyżowe, mapujemy przepływy finansowe i powiązania podmiotów/osób.
- W razie potrzeby wykorzystujemy prawo Benforda, analizy trendów i próbkowanie oparte na ryzyku.
5. Weryfikujemy ustalenia
- Przeglądamy dokumenty źródłowe, prowadzimy wywiady dowodowe i weryfikację krzyżową informacji.
- Dokumentujemy tok rozumowania, aby każde ustalenie było audytowalne.
6. Raportujemy i dokumentujemy
- Przygotowujemy raport z faktami, analizą, wnioskami i oceną ryzyka/szkody.
- Dołączamy aneksy: zestawienia, ścieżki testów, wykresy, skany dowodów, rejestr źródeł.
- Dostarczamy wersję zarządczą (streszczenie dla decydentów) oraz - jeśli potrzeba - pakiet materiałów dla pełnomocnika prawnego.
7. Rekomendujemy działania naprawcze
- Proponujemy konkretne usprawnienia kontroli wewnętrznej i zgodności (priorytety, właściciele zadań, terminy).
- Wskazujemy zapisy do procedur i polityk, aby ograniczyć ryzyko powtórzeń i „zamknąć” wykryte luki.
8. Wspieramy wdrożenie i dalsze kroki
- Towarzyszymy we wdrażaniu rekomendacji.
- W razie potrzeby wspieramy komunikację z organami i nadzorem - w granicach prawa i upoważnień Klienta.
Rezultaty (co dostarczamy)
- raport z audytu śledczego (ustalenia, wnioski, rekomendacje),
- uporządkowaną dokumentację dowodową (załączniki/aneksy),
- listę usprawnień kontroli wewnętrznej i zgodności (compliance) wraz z priorytetami i odpowiedzialnościami,
- pakiet dla pełnomocnika prawnego (streszczenie faktów, wykaz dowodów) – jeśli to potrzebne.
Ramy i standardy
W pracy korzystamy z uznanych na świecie wytycznych i standardów, aby zapewnić rzetelność, porównywalność i użyteczność ustaleń:
- Wytyczne ACFE (Stowarzyszenie Biegłych ds. Przestępstw i Nadużyć Gospodarczych) – stosujemy sprawdzone metody identyfikacji i klasyfikacji nadużyć, techniki analizy danych oraz dobre praktyki prowadzenia wywiadów i dokumentowania ustaleń.
- Globalne Standardy Audytu Wewnętrznego IIA (GIAS) – działamy zgodnie z zasadami niezależności i obiektywizmu, należytej staranności zawodowej, wystarczalności i wiarygodności dowodów, a także z wymaganiami dotyczącymi jakości pracy audytu i ochrony informacji.
- Ramy kontroli i zgodności – w rekomendacjach prewencyjnych odwołujemy się do powszechnie stosowanych ram, takich jak COSO (kontrola wewnętrzna i zarządzanie ryzykiem, w tym ryzykiem nadużyć) oraz normy ISO 37001 (systemy antykorupcyjne) i ISO 37301 (system zarządzania zgodnością), jeżeli charakter organizacji i sprawy tego wymaga.
Co to oznacza w praktyce?
- Pracujemy na jasno zdefiniowanych kryteriach oceny i standardach dowodowych.
- Zapewniamy spójny łańcuch zabezpieczenia materiału dowodowego (chain of custody) i pełną audytowalność ustaleń.
- Raporty i załączniki przygotowujemy w formie ułatwiającej wykorzystanie przez kierownictwo, organy nadzoru lub pełnomocników prawnych.
- Rekomendacje naprawcze wiążemy z konkretnymi wymogami kontroli wewnętrznej i zgodności, aby były wdrażalne i mierzalne.
Umów 30-minutową konsultację – omówimy wstępnie sytuację i dobierzemy właściwy zakres badania.
Cennik